de financiële maalstroom

Rente is de prijs van geld.
De rente is laag als er meer aanbod dan vraag naar geld is.
De rente is al tientallen jaren aan het dalen. En zelfs negatief.
Ergens is dus veel meer geld dan dat de vraag aan kan.

Waar zou dat kunnen zijn? Als ik zo om mij heen kijk in ieder geval niet onder de gewone mensen. In tegendeel, het is heel normaal om schulden te hebben. Hypotheken vooral. 

Maar waar schulden zijn moeten even zo veel tegoeden zijn. Waar zijn die tegoeden?
Mijn wichelroede slaat uit naar de banken. En naar andere financiële reuzen.

Kijk bijvoorbeeld eens naar hypotheken:
naarmate de rente zakt stijgen de huizenprijzen. Want het budget dat mensen aan woonlasten te besteden hebben blijft ongeveer gelijk. Dus voor dezelfde stapel stenen incasseren banken meer en meer aan aflossingen.

Zo versterkt rentedaling zichzelf. Want al dat geld hoopt zich op. En naarmate het meer wordt kunnen de banken er minder van kwijt. Dus lenen ze het aan elkaar uit. Als in een maalstroom. De rente zakt er verder mee.

En toen kwam de covid-pandemie.
De overheden hielden de wereldeconomie overeind. Waar kwam dat geld vandaan? De tegoedenbergen van de banken hadden eindelijk een bestemming.
De bubbel loopt leeg.

Wat kunnen we verwachten? 
Logischerwijs: inflatie, want er komt wel heel veel geld bij zonder waardeproductie daartegenover.
En rentestijging ...

Mijn politieke programma op 1 A4-tje

Als Geert het kan, kan ik het ook, dacht ik, dus:

1. Samenleven is het alternatief voor ieder-voor-zich-met-het-recht-van-de-sterkste-als-gevolg. Politiek is er om het samenleven te regelen, dus om het recht van de sterkste te beperken.
2. We zetten de term 'overheid' om in 'dienstbaarheid'. Dienstbaarheid voor het algemeen belang. 'Ministers' worden 'dienaar' genoemd, en moeten -net als andere hoogwaardigheidsbekleders- ritueel kniebuigen tegenover een burger.
3. Bemoeizucht is de bron van alle ellende. Geen mens is superieur aan een ander.
4. Belasting volgt de behoefte van het algemeen belang. Niet andersom. Niet meer. Niet minder. Anticyclisch economisch beleid komt in de grondwet.
5. De Dienstbaarheid is per definitie niet dienst-vaardig. Zij stelt noodzakelijke middelen beschikbaar, maar beperkt zich in de uitvoering en regelgeving tot kwaliteitsborging.
6. 'Zakkenvullen' door carrière-volksvertegenwoordigers is schadelijk. Om het volk evenredig te vertegenwoordigen worden voor elke stemming 150 burgers door loting opgeroepen om hun oordeel te vellen.
7. Iedereen mag moties en wetsvoorstellen indienen. Vanaf een ondergrens worden die in behandeling genomen.
8. Voor iedere ambtenaar bij de Dienstbaarheid wordt er één aangesteld ter ondersteuning van de volksvertegenwoordiging.
9. Zolang het referendum nodig is worden er alleen tegenstemmen geteld. Wie niet opkomt wordt geacht vóór de status quo te zijn.
10. De regeringsleider, de CdK, de burgemeesters en ook rechters worden direct op hun programma's gekozen.
11. Het paradijs ligt onder handbereik. Maar de Dienstbaarheid moet de samenleving voorbereiden op de grote omslagen: milieuverandering, verduurzaming, robotisering. Tradities en overerfde cultuur zijn -als aanpassingen aan overleefde omstandigheden- niet per se houdbaar.
12. Nederland loopt op termijn onvermijdelijk onder water. De Dienstbaarheid bereidt een ordelijke opheffing voor van staat, land en volk.
13. Elke burger moet 6kW op kunnen (laten) wekken met zon, wind, waterkracht of rest-biogas.
14. De Dienstbaarheid ziet er op toe dat ieder mensenkind gelijke kansen krijgt.
15. Vernieuwing, onderzoek, onderwijs en kennisverspreiding zijn algemene belangen van de hoogste orde.
16. Alle burgers worden onderwijsdienstplichtig opgeroepen, zodra daartoe geschikt, om hun kennis, ervaring en vaardigheden aan volgende generaties door te geven.
17. Leerplicht wordt uitsluitend ingevuld met de ontwikkeling van eigen talenten van de kinderen. Het verplicht lespakket wordt beperkt tot schrijven en rekenen, maar aangevuld met googleles, samenwerken en hoe-je-je-kinderen-opvoedt.
18. Zonder directe consumenteninvloed en echt vrije concurrentie is het idee van 'vrije markt' en 'marktwerking' defect. Bij gebrek aan een goed alternatief wordt dat defect hersteld.
19. Wanneer redelijke keus voor afnemers beperkt is tot 5 aanbieders of minder wordt verdere aangroei van de grootste wegbelast.
20. Hard werk en ondernemerschap verdient beloning. Maar kapitaalaccumulatie is schadelijk. Daartegen wordt het erfrecht ingeperkt tot troost voor het verlies van de dierbare. Laten erfgenamen zich zelf maar bewijzen, net als ieder ander.
21. Octrooirecht wordt van een recht omgezet in een vergunning op voorwaarden, om kleine uitvinders èn samenleving echt te beschermen.
22. Geen partij mag meer macht hebben dan de rest van de gemeenschap. Zeker de helft van elk machtsmiddel moet onder democratische controle staan.
23. Economische vooruitgang meten we in termen van afname van armoede ipv. groei van bbp.
24. De Dienstbaarheid biedt voor iedereen een bestaansgarantie. Zowel als voorziening van voeding, kleding, huisvesting, sociale omgang, onderwijs en zorg, als in basisinkomen om die te kunnen kopen. Dit ter vervanging van alle andere sociale uitkeringen
25. Geld manipuleren is op één of andere manier diefstal. De Dienstbaarheid moet daarom streven naar een eenheid van geld als een ondubbelzinnige waardestandaard. 
26. Stamverwantschap is de mens eigen maar nationalisme (met grenzen, vlaggen en volksliederen) staat gelijk aan je laten verdelen en overheersen.
    Wij sluiten ons aan bij de grootst mogelijke gemeenschap: die van Europa, de Wereld, het Leven op Aarde.
27. De Dienstbaarheid steunt bevolkingsgroepen in hun wens naar autonomie.
28. Wraak is geen recht. Straf mag dus geen wraak zijn, hooguit een correctiemiddel of een beschermingsmiddel.
29. De opiumwet is bemoeizucht en een bron van criminaliteit. Drugs -waaronder tabak en alcohol- legaliseren en reguleren we.
30. Criminelen zijn ook mensen. Hun neigingen moeten zij maar botvieren in sectoren waar niemand er verder last van heeft. Bijvoorbeeld in juwelen of oude kunst.
31. Wie zich laat beschermen wordt vroeg of laat onderworpen door zijn beschermer. Een volkspolitie is dus in het algemeen belang. En een breed gedragen volksleger maar wel één dat 'de oorlog kan winnen'. Geen toys voor de boys.
32. Terrorisme is bangmakerij. Terrorismebestrijding ook.
33. In het verkeersreglement komt
    - dat fietsers bij afslaan hun NEUS moeten uitsteken (zodat ze achterom kijken en het stuur vast kunnen houden),
    - en verkeer van LINKS krijgt voorrang ...
34. Koningschap wordt een betekenisloze titel, de koning een burger als alle andere, eventueel betaald voor zijn ceremoniële diensten.
35. Godsdienst is een mening en vrijheid van godsdienst scharen we in de grondwet dus onder vrijheid van meningsuiting.

groei economie, groei

(eerst verschenen als commentaar)

Kapitalisme is het systeem dat komt van van 'laisser faire' - Frans voor 'laten gaan'. En daarmee meteen ook het makkelijkste systeem om in te richten - je hoeft er niets voor te doen. Iedereen vrij laten gaan om een handeltje te beginnen, zo gauw die daar een kans voor ziet.

(Je kunt een handeltje beginnen door iets te verkopen. Een product of een dienst. Bijvoorbeeld een dienst als jouw arbeid. Dat is wat werknemers verkopen.)

Wie een handeltje begint, of werk aanneemt, doet dat om geld te verdienen = winst maken. Want winst is opbrengsten minus kosten. Dus wie winst met z'n/d'r handeltje maakt wordt rijker = ziet z'n/d'r vermogen 'groeien'.

Zodra genoeg handel(tje)s winst maken groeit de 'economie'. Het best zou het zijn als iedereen winst zou maken - welvaart heet dat. De economie groeit dan automatisch mee.

Wil je niet dat de economie groeit dan wil je eigenlijk dat iedereen precies quitte draait. Maar wie wil nou quitte draaien? Dan doe je alles net voor niks. Dan kun je t net zo goed niet doen. (Niet voor geld tenminste.)

Of je wilt -als je niet wilt dat de economie groeit- eigenlijk dat er net zo veel verlies als winst gemaakt wordt. Maar verlies maken kun je maar een tijdje volhouden. Anders dan winst ...

In een niet-groeiende economie krijg je dus onvermijdelijk uitvallers: faillissementen en werkelozen. Daartegenover blijven steeds minder partijen wel winst maken. En hun winsten nemen zelfs toe. Ze worden steeds rijker. Het mechanisme van ongelijkheid draait volop.

Waarom zou je eigenlijk niet willen dat de economie groeit? Omdat we de wereld er mee bederven.
Duh.
Maar dat geldt voornamelijk voor producten. Goederen. Productie van goederen heeft grondstoffen nodig en brandstoffen. Met fabrieken en vervuiling.

We kunnen echter ook diensten verkopen. Mensen blij maken door iets te dóen. Met zo min mogelijk hulpmiddelen, maar wel met handen en hoofd, met hart en ziel, en met lijf en leden. Diensten hebben in principe geen grondstoffen nodig. Daar kun je de economie eindeloos mee laten groeien.

Toevallig hebben we met internet een technologie waarmee je spotgoedkoop spectaculaire diensten kunt leveren.

Maar dan nog ...stuiten we op een andere grens waar we kapitalisme binnen moeten houden

geromantiseerde romeinen

Romeinse beschaving?
Zeshonderd jaar keizers heet tegenwoordig afrekeningen in het criminele circuit.

https://twitter.com/Greald/status/1097851955756625920

Ik tel 174 keizers in 592 jaar. Dat is 1 keizer elke 3 jaar en 5 maanden. De meesten zijn onnatuurlijk aan hun eind gekomen.

Mij dunkt dat die beschaving eigenlijk een voortdurend gevecht was. Ieder voor zich, op leven en dood. De dood of de gladiolen, met de 'macht' als enige uitweg.
Een gevecht waar je in verzeild kon raken, gewild of ongewild. Degene die toevallig boven lag werd keizer. Voor zolang het duurde.

Alle heldenverhalen hebben later het beeld vertekend. 'Geromantiseerd'.

(origineel)

Groningen

Het begon ooit als dorpje. De ligging op het kruispunt van wateren, aan het einde van de Hondsrug, was gunstig voor de bewoners. Om er simpelweg de voorbijkomende schippers af te kunnen persen. Stapelrecht noemden ze dat.
Het dorpje groeide uit tot een regionale grootmacht waaronder het omringende land zuchtte.

Later vindt deze stad een goede verdienste in de turfhandel. Daarvoor lieten stadse 'veenbazen' het omliggende veen afgraven. De turfstekers die ze het werk lieten verrichten werden het prototype van armoedzaaier.

Tijdens de industriële revolutie groeide Groningen uit tot de graanschuur voor Engeland, omdat landarbeiders daar in fabrieken gingen werken. Hereboeren -en strokartonfabrikanten- werden schathemeltje rijk. Dit keer over de rug van landarbeiders.

Eén en ander kwam allemaal niet ten goede van de onderlinge sfeer.

Al die inkomstenbronnen gingen echter verloren. Nu teert het stadje nog op de universiteit die er indertijd gevestigd werd. De ouderwets zure, narrige Groninger sterft nu uit om plaats te maken voor een bijzonder vriendelijke, jonge en gemoedelijke bevolking.

cognitieve dissonantie

Wat we geloven, daar staan we voor. Als de gemoederen oplopen: tot het einde.
"Cognitieve dissonantie" noemen psychologen dat. Het is een eigenschap van mensen.

Maar wat je gelooft is je voor het grootste gedeelte aangepraat.
Verreweg het grootste gedeelte. Al was t maar omdat het ondoenlijk is om alles te fact-checken.
Hoe zelfstandig ben je dan?

Ik heb dus ook cognitieve dissonantie. Niets aan te doen. Eens kijken waar die zit... 

Veel van wat mij verteld is heb ik ook weer verworpen. Sprookjes, Sinterklaas bijvoorbeeld. Het kostte mij niet veel moeite.

Geloof met een grote G wordt met meer nadruk aangepraat gepredikt. Opmerkelijk is dat wie-je-God-is sterk afhangt van waar-je-bent-opgegroeid. 

Het is mij echter niet bijgebracht.

Is het dan gezond verstand dat "Jezus redt" bij mij niet landt?
Ik heb t wel eens geprobeerd, echt, maar waarvan redt ie me dan? Van de "erfzonde"? Dan geloof je dieper in de "erfzonde" dan in Jezus, denk ik dan.

Dan is mij natuurlijk veel verteld op school. Logica leek mij wel een stevig houvast om een wereldbeeld mee op te tuigen.
Niet zelf bedacht hoor, allemaal voorgekouwd. En netjes in het gareel van wetenschap en technologie.
Maar niets slikken voor zoete koek. Echter wel vanuit het geloof dat er altijd een 'logische' verklaring is. Dat alles uit iets anders volgt. Met verhalen van grote namen als Euklides, Newton, Bolzmann, Einstein, Heisenberg (uitgelegd door Susskind), en Darwin, Adam Smith, Herbert Simon, Peter Drucker.

Maar ook dat niets is wat het lijkt (Popper, Gödel).    

Geloof inderdaad.

de imperfectie van de grondwet

De wet:
een ratjetoe aan, al dan niet democratisch, gemaakte afspraken
in de context van toen,
met de inzichten van toen 
en met de kennis van toen.

Zo ook de Grondwet.
De Grondwet regelt de omgang van de overheid met zijn burgers. 

Dat is niet vanzelf gekomen. 

Dat kwam omdat men nare ervaringen had met de overheden toen.

De oertaak van de overheid, toen nog stamhoofden en koningen, was bescherming bieden aan het volk. 

Bescherming vooral tegen opdringerige buurvolkeren. 

Daar waren mannen voor nodig die goed konden vechten.
Soms waren dat mannen die best ok waren, maar vaker maakten ze misbruik van hun kracht en macht. 

Ze bepaalden dat hun zonen hun buit en hun voorrechten kregen. En over de eeuwen heen kregen we te maken met families die zich hoger achtten dan andere mensen.
Adel.

Tot de mensen het niet langer pikten en de koningen verdreven. Om de overheid aan banden te leggen verzonnen ze grondwetten.

Grondwetten als oplossing van het probleem toen: garantie van vrijheid.

Nu, met corona, komt het gevaar niet meer van de buren maar nestelt het zich in de mensen. De mensen moeten tegen elkaar beschermd worden. Maar daar is de grondwet niet op berekend.

Spiritualiteit

Spiritualiteit gaat voor mij over de wisselwerking tussen mens en kosmos.

Het begint weliswaar met verwondering maar daar moet het niet blijven hangen. 

Mystiek is mooi maar verklaring ook. Mystiek hoeft ook niet te lijden onder verklaring.

Ik nijg naar verklaring.

Dan: de mens en zijn kosmos. Waarom de mens? Omdat we toevallig mensen zijn. En omdat we met mensen kunnen communiceren.

De spiritualiteit van de spin lijkt me ook erg interessant. Of die van de walvis, die routinematig naar 5 km diepte duikt. Wat heeft die voor belevingswereld ...

Ik neem dus wat afstand van de mens. Ook omdat mensen me iha schromelijk teleurstellen. 

Ze beschikken stuk voor stuk over magnifieke vermogens maar verspillen die grotendeels aan vreten, vechten en fokken. Dierlijk.

covid

3 feb. 2020 20:02

Als t een pandemie wordt raken nagenoeg alle 7mrd mensen uiteindelijk besmet. 4% van 7mrd = 280mln. Dat is in aantal meer dan de helft van de bevolking van Europa.

Ik heb ook het percentage van 15 gezien. Dan hebben we ruim 1mrd doden te betreuren 😳

---

2 mrt. 2020 20:27

Vroeger was zo'n griepgolf er ineens. Waar die dan vandaan kwam? Nu kunnen we dat ineens op de voet volgen. Ik vind t wel interessant

---

13 mrt. 2020 10:34

Dit zijn we aan t doen. En gezien deze hysterische wereld verbazend gedisciplineerd.

---

16 mrt. 2020 14:40

---

17 mrt. 2020 07:41
Dus 'we' streven nu naar groepsimmuniteit. Dat voldoende vitale, jonge mensen het virus weerstaan hebben. Om oudjes te beschermen

---

17 mrt. 2020 08:02
A small fraction of a large number is still a large number

---

18 mrt. 2020 10:44

De premier die gezondheidszorg, ouderenzorg, geestelijke gezondheidszorg, justitie, politie, onderwijs en wat-niet-al naar de ratsmodee geholpen heeft, zei het enige dat ie kon zeggen en wordt daarom straks weer herkozen
(tweet)

---

23 mrt. 2020 22:26

The Hammer and the Dance
Erg overtuigend artikel: strenge coronavirus maatregelen vandaag hoeven slechts een paar weken te duren, daarna hoeft er geen piek van besmettingen te volgen, en dit alles kan gebeuren tegen redelijke kosten, waarbij bovendien miljoenen levens worden gered.
Als we deze maatregelen niet nemen, zullen tientallen miljoenen besmet raken, zullen velen doodgaan, waaronder mensen die om andere reden intensive care hulp nodig hebben, omdat het gezondheidszorgsysteem zal zijn ingestort.

---

25 mrt. 2020 09:53
Europa doet nu ongeveer "the Hammer", Nederland een rubberhamer, Korea en Singapore zijn begonnen met "the Dance". Amerika gelooft nog in mitigation of zelfs laisser faire. Dat er meerdere 'experimenten' naast elkaar lopen schept straks wel duidelijkheid in het welles nietes over de beste strategie. Maar manoman, wat een ellende ...

---

28 mrt. 2020 14:16
Ik zit mijn exponentiele functies ook weer s op te rakelen. Maar alles is erg simpel. De groeifactor. Als die groter is dan 1 gaan we hoe dan ook door het dak. Lager dan 1 krijgen we m alleen door sociale isolatie. Maar dat houden we maar even vol. Ik zou zeggen: jongeren eerst, dan dertigers en veertigers met hun kinderen, dan 50+ Maar de oudjes zo lang mogelijk isoleren

---

29 mrt. 2020 21:18
Het virus is onvermijdelijk. De meesten kunnen dat zelf wel aan. Maar we zitten in isolatie om de ziekenhuiszorg overeind te houden.
Nuchter beschouwd proberen we daar de mensen mee te redden die de ziekte alleen met die zorg kunnen overleven.
Dat is een percentage. Als dat 1% is doen we dit voor 170 duizend Nederlanders. Waaronder mijn moeder.

---

31 mrt. 2020 10:51
wat ik denk durf ik eigenlijk niet te zeggen. Maar toch maar doe:
Ik denk dat 'we' het niet gaan redden Corona te beheersen.

Corona is here to stay. En we moeten er mee leren leven.
We kunnen wel kiezen. Er is altijd een keuze.
We kunnen kiezen de klap in één keer op te vangen of uit te smeren over een langere periode.

Incasseer je de klap in één keer dan verliezen we veel opa's, oma's en mensen met de domme pech van een zwakkere gezondheid, die we juist met veel liefde verzorgen.

Smeer je t uit over een langere periode dan houden we meer mensen in leven. De mensen die opname in IC zou redden.
Daar doen we het nu allemaal voor.

---

1 apr. 2020 14:27
De mensen die IC zouden overleven is een percentage van de mensen die er terechtkomen. Als bekend zou zijn wie zouden de anderen geen beslag op de IC capaciteit. Daar moeten we de besmettingsgraad op afstemmen. Op een percentage van een percentage.

Die zg r-waarde moet daarvoor heel dicht bij 1 liggen. Dat betekent dat de intelligente lock down heel lang moet gaan duren.

Daarom denk ik dat het niet gaat lukken.

---

3 apr. 2020 09:02
Er is onvermijdelijke sterfte. Een klein percentage is met alle mogelijke hulp toch het haasje. Rust in vrede.
Er is ook een percentage dat er wel doorgesleept kan worden. Bij te hoge piekbelasting van IC s komen die -in principe onnodig- te overlijden.
Daar doen we het allemaal voor. En die moeten zo lang mogelijk in isolatie blijven.
Met alle anderen kan groepsimmuniteit opgebouwd worden.
Gefaseerd zou ik dan zeggen. 20ers eerst, dan kinderen met hun (jonge) ouders, dan 50 -65 en ten slotte, heel voorzichtig de oudjes.

---

1 apr. 2020 16:41
Stel* 1% komt op IC, 10% daarvan overleeft, wekelijks komen er 1000 ic bedden vrij. Dan 'mogen' er wekelijks 100 duizend besmettingen bij komen, om wekelijks 100 mensen te kunnen redden.
Stel* verder, voor groepsimmuniteit moet 60% immuun zijn. Dat zijn in NL 10 mln mensen. Daar zijn 'we' dan 10 mln/100 duizend = 100 weken mee bezig.
Dat is 2 jaar "intelligente lock down". Er zijn dan wel 10 duizend mensen gered.

* vul aub zelf andere getallen in als die beter zijn.

---

13 apr. 2020 17:07
Ja joh
het is maar een kouwtje. Laat dat virus even lekker tekeergaan en als een herfststorm het dorre hout verwijderen. Het is alleen even doorbijten. En jammer maar helaas voor negen van de tien die gered had kunnen worden maar waarvoor geen plek was. En wat is nou een procent?

Een procent is op wereldschaal een dikke 70 miljoen. Iets meer dan het dodental van de tweede wereldoorlog.

---

14 apr. 2020 23:29
Wij zijn allemaal kinderen van de welvaart en afgedreven van de ongenaakbaarheid die de natuur in petto heeft.
Het gaat ineens om overleven. En daarvoor offers dragen.
Ons offer, dat we thuis moeten blijven en onze dierbaren niet mogen zien, is een lachertje vergeleken met de (mogelijke) gevolgen die ermee vermeden kunnen worden.
Dus tanden op elkaar en volhouden

---

15 apr. 2020 08:49
Zo schimmig is het dan ook weer.
Maar het wereldwijde alarm komt niet van getesten maar van een plotselinge overload aan stikkende mensen in de IC zorg. Noem het corona, noem het covid, maar dàt is het probleem.

We kunnen het zo laten. Die mensen allemaal laten stikken (en de kans bestaat dat jij en ik daarbij komen) Dan hopen zich de doden op.

Of je kunt het simpele exponentiële proces intelligent vertragen. En redden wie er te redden valt.

Dan moet Wout de Moor het offer dragen dat hij in de rij moet staan voor de Hornbach

---

19 mei 2020
Ik hoor nooit hoeveel mensen gered worden door de lockdown. Dan zelf maar s een poging doen met getallen uit de krant.

1/3-e van covid patiënten die opgenomen worden haalt t niet. Dat zou 1,4% zijn van alle geteste gevallen.
Bij overbelasting van IC moeten we dus voor 3×1,4%=4,2% vrezen. Tot bij 60% groepsimmuniteit, bij ca.10 mln NL-ers. Daar 4,2% van is 420 000.

De andere 2/3 wordt nu gered.Lockdown redt dan 2×1,4%= 280 000 NL-ers

Ik kom uit op 280 000 geredden.

Om die getallen in perspectief te plaatsen:
De 2e wereldoorlog kostte 200 000 NL-ers het leven. Op een bevolking van toen 9 mln.: 2,2%
Een ongebreidelde uitbraak van corona zou volgens mijn schatting proportioneel een vergelijkbare impact hebben: 420 000 / 17 mln = 2,4%.

En op deze manier gaat dat 14 jaar duren:

Willen we al die 280 000 blijvend redden moeten er 3/2 × zoveel door IC geloodst = 420 000.
Op topcapaciteit van 1800 IC bedden voor corona en gemiddeld 3w gaat dat 420 000 / (1800 / 3) = 700 weken = bijna 14 jaar duren

Dan moet de IC capaciteit al die tijd op volle toeren draaien. Er moeten dan voortdurend precies genoeg patiënten "aangeleverd" worden.
Niet meer, niet minder.
Bij een zekere besmettingsgraad de R-waarde op 1 houden.

Dat wordt een knap staaltje regelkunst

---

26 juni 2020
Mijn benadering was [op 19 mei:]
1. Alle 17 miljoen NLers zijn bevattelijk.
2. Groepsimmuniteit treedt op bij 10 miljoen.
3. 1,4% van alle geïnfecteerden (totdat groepsimmuniteit optreedt) zijn gedoemd.
4. 2,8% van alle geïnfecteerden kan er met IC zorg doorgesleept worden, gebaseerd op gegevens dat 2/3e van de patiënten IC-opname overleeft.

---

26 juni 2020
Steekproeven van Sanquin wijzen erop dat 5% tot 6% van alle NLers geïnfecteerd zijn (geweest). Dat zijn er ca 900 000. (Tussen 850 000 en 1 020 000)
Het officiële dodental was 5000 (nu 6000). Dat zou wijzen op een -onvermijdbaar- sterftepercentage van 0.67% 0,55%.

De oversterfte was echter 9000. Er zijn in het ergste geval 3000 4000 mensen buiten de zorg om gestorven aan covid19.
Waren die zo zwak dat men niet eens de moeite genomen heeft om ze op te nemen komen we op een onvermijdbaar sterftepercentage van 9000 / 900 000 = 1%.
Waren zij echter ook voor 2/3e te redden geweest komt het onvermijdbaar sterftepercentage te liggen op 7000 7666 / 900 000 = 0,78% 0,85%.

De cijfers lopen niet per se synchroon; de conclusies zijn hooguit een ruwe benadering. Maar toch.
Ik moet dan mijn benadering bijstellen.
1. Alle 17 miljoen NLers zijn bevattelijk.
2. Groepsimmuniteit treedt op bij 10 miljoen.
3. tussen 0,78% 0,85% en 1% van alle geïnfecteerden (totdat groepsimmuniteit optreedt) zijn gedoemd.
4. Tussen 1,56% 1,70% en 2% van alle geïnfecteerden kan er met IC zorg doorgesleept worden, gebaseerd op gegevens dat 2/3e IC-opname overleeft.

Dan redden we "samen", met flatten-the-curve, lockdown en 1,5m-samenleving, tussen 156000 170000 en 200000 mensen.

Dat duurt dan tussen
(170000 × 3/2) / (1800 / 3) = 425 weken = 8 jaar en 2 maanden, en
(200000 × 3/2) / (1800 / 3) = 500 weken = 9 jaar en 7 maanden ...

---

13 augustus 2020
Spaans onderzoek meet "Seroprevalence 5·0%" in de Spaanse bevolking en concludeert: "Despite the high impact of COVID-19 in Spain, prevalence estimates remain low and are clearly insufficient to provide herd immunity. This cannot be achieved without
accepting the collateral damage of many deaths in the susceptible population
and overburdening of health systems.
In this situation, social distance measures and efforts to identify and isolate new cases and their contacts are imperative for future epidemic control."

Het hele onderzoek is alleen maar gedaan om "die 5%" vast te stellen. Die conclusie kan ik niet goed onderbouwd zien. Politiek dus.

Dat Spanje zwaar getroffen is zegt in absolute zin niet zoveel. 280k besmettingen is een druppel op een bevolking van 47000k ( = 47 mln) zoals je zei.

"5%" zegt vooral iets over het tempo.
De metingen zijn begin mei 2020 gedaan. Toen was de epidemie een maand of 3 aan de gang.
Bij gelijkblijvend gemiddeld tempo is 5% in 3 maanden = 60% in 3 jaar.
Bij 60% zou groepsimmuniteit optreden, meen ik.

Dat tempo moet laag blijven ivm. "overburdening of health systems". Maar hoog om er zo snel mogelijk doorheen te komen. En "collateral damage of many deaths in the susceptible population" voorkomen door ze gedurende die tijd zo veel mogelijk af te schermen.

Maar dat is mijn mening.

---

30 november 2020:

Groepsimmuniteit na 10 maanden anderhalf miljoen mensen (RIVM van Dissel) In dit tempo duurt het 5,5 jaar voor de benodigde 10 miljoen. Reken maar na

https://twitter.com/Greald/status/1333688411249631235?s=19

---

24 februari 2021

Sanquin heeft tamelijk nauwkeurige besmettingscijfers (nu ongeveer 1,5 miljoen) en het aantal doden kennen we ook (15 000). Dat is 1%. Met zorg intact.

Dan blijkt vrij consequent dat 2/3 ziekenhuisopname overleeft.
Wordt de zorg overspoeld zijn we die ook kwijt. Dan wordt het sterftecijfer 3%.

Een ongebreidelde epidemie zou 3% van 17 mln Nederlanders het leven kosten: 500 000.
Die kunnen we grotendeels redden met bevolkings-vaccinatie. Met alleen lockdowns kan de zorg zo'n 340 000 het leven redden.

Daar doen we het allemaal dus voor.

---

2 maart 2021
Ik heb een rekenhulpje gemaakt waarmee je de corona epidemie zelf kunt uitrekenen: https://ghvernuft.nl/os/coronawet.html

---

2 september 2021

Houd toch het doel in het oog : het gaat er om dat de zorg niet overbelast raakt, remember? Verspreiding op zich is niet erg en bovendien onvermijdelijk. Gevaccineerden worden echter minder ziek, dus belasten het zorgsysteem minder

---

6 januari 2022

Wovon man nichts zu sagen hat, davon musste man schweigen

We praten over een nieuw virus waarvan nog niets bekend was.
Een grillig virus ook nog s. De één merkt niks, de ander gaat er dood aan. Hoe breed kan je spectrum zijn?
Sommige middeltjes leken te werken. Maar moeilijk aantoonbaar, vanwege dat brede spectrum. Dus de werkelijke deskundigen hebben meer bewijs nodig. Zolang hoor je die er dus niet over.
De andere 17 miljoen wel. Die schreeuwen moord en brand. Over censuur en zo.

En dan de antivaxers.
Vast en zeker dat vaxinaties nadelen hebben. Dat is dan maar het offer dat we allemaal moeten nemen voor het grote geheel. En in dit geval gaat helemaal op dat 1% het bederft voor de rest.

Verder zie je dat mensen vooral hun meningen baseren op hun eigenste belang. Die hun feestjes belangrijker vinden dan de mensenlevens die nog gered moeten worden.
Davon kann ich nur kotzen

aap typt meesterwerk

Een analogie die wel gebruikt wordt om de evolutietheorie in twijfel te trekken.

Tolstoj's boek Anna Karenina is zo'n meesterwerk. Het bevat ongeveer 250 000 letters en leestekens, stel 26 + 4 = 30 verschillende.
De kans dat een aap het in 1× zou typen is 1/30^250 000  = 1/10^369 000. Een onnoemelijk kleine kans.

Zo werkt de evolutie echter niet. 

Hoe dan wel?

Volgens de evolutietheorie is elke generatie een experiment dat een leven lang op de proef gesteld wordt. Wordt t goedgekeurd dan mag het door voor de volgende ronde. Anders is het einde verhaal.

Wij zijn stuk voor stuk het (tijdelijke) sluitstuk van alle generaties voor ons. Tot zo ver allemaal geslaagde experimenten.

Daar mogen we elkaar mee feliciteren.

Hoeveel generaties zijn dat er, sinds de oercel? Waar het mee begon, 3 500 000 000 jaar geleden.

Om daar een schatting van te maken neem het gegeven dat eencelligen gemiddeld elke 20 minuten splitsen. Dat zijn 72 per dag. In 1 jaar ongeveer 25 000 generaties; in 3 miljard jaar 75 000 000 000 000.

Het is een schatting. Zouden eencelligen zich gemiddeld elke 200 minuten splitsen, zouden we na 3 miljard jaar 7 500 000 000 000 generaties eencellige voorouders hebben. Een nul minder, maar met zo veel nullen is de invloed ervan gering.

Na ongeveer 3 miljard jaar kwamen de meercelligen in onze stamboom. Een half miljard jaar geleden. Meercelligen planten zich veel minder vaak voort.

Stel gemiddeld eens per jaar. Dan hebben we in totaal 75 000 500 000 000 generaties. Zouden het er 10 per jaar zijn: 75 005 000 000 000. Zelfs gemiddeld 100 of zelfs 1000 keer per jaar zet nog niet veel zoden aan de dijk.

Het aantal generaties meercelligen valt in het niet, zeker tegen de onzekerheid in het aantal generaties eencelligen.

75 000 000 000 000 generaties zijn 75 000 000 000 000 experimenten. 75 biljoen geslaagde experimenten achtereen. Ononderbroken.

---

75 met 11 of 12 nullen. Dat is veel. 

Maar nog lang niet zo veel als 10 met 369 000 nullen, wat die aap in 1× nodig had voor Anna Karenina.

Hoe zou onze aap, analoog aan de evolutietheorie, Anna Karenina dan wel typen?
Dan zou elke letteraanslag eerst 'goedgekeurd' moeten worden om op papier terecht te komen.

Elk van de 250 000 letters en leestekens is een -achteraf- geslaagd experiment - analoog aan een generatie in de evolutie.

Voor elk van de 250 000 letters en leestekens heeft de aap 30 kansen. Na gemiddeld 21 pogingen is een letterexperiment van onze aap geslaagd. Hij heeft het dus in 5 750 000 aanslagen al klaar.

Vergeleken met 5750 duizend is 75 biljoen enorm. De kans dat een aap, volgens de regels van de evolutie, Anna Karenina typt is dan 13 miljoen keer groter.

waar Friedman ophoudt

https://youtu.be/R5Gppi-O3a8

De godfather van het neoliberalisme had gelijk ... bij het begin van de ontwikkelingen.

Wie waarde levert, customer value, bijvoorbeeld in de vorm van potloden, verdient geld en maakt winst.

Wie winst maakt groeit.

Tot een punt waar de markt verzadigd raakt. Als iedereen genoeg potloden heeft begint de concurrentieslag.

Alleen de sterksten groeien dan door, echter ten koste van de rest. Zij gaan de markt domineren.

Naast customer value creëert de potlodenfabriek ook investor value. Rendement op het kapitaal dat nodig was om de fabriek te bouwen.
Naarmate de customer-value-markt minder meer oplevert neemt investor value in belang toe.

Op een zeker moment wordt de investor value belangrijker dan de customer value. Het klantenbelang komt op de tweede plaats te staan.

Dan gaat het potlodenconcern in het neoliberalisme parasiteren op de gewone man.

Milton Friedman was right from the start but wrong in the end.

We kunnen er wel wat aan doen...

onderzoeksopzet zo eenvoudig als t kan maar niet eenvoudiger

Een onderzoek doe je altijd omdat je iets wilt realiseren, de gewenste toestand, de "soll"-toestand.
Dat is je doel. Het doel van je onderzoek.
De verwoording van je doel (uiteindelijk in s,m,a,r,t criteria) heet de doelstelling.

De gewenste toestand minus de bestaande toestand = je probleem. Niet om te betreuren maar waarvoor je oplossingen zoekt. De bestaande toestand is de uitgangspositie.
De verwoording van je probleem heet de probleemstelling.

De oplossing van je probleem bestaat uit middelen en hun werking die je doel kunnen verwezenlijken.
Om je doel te bereiken moet je altijd iets weten.

Wat al bekend is -over de bestaande toestand en kennis over mogelijke middelen en hun werking over hoe tot je doel te komen- kun je opzoeken; begin daar eerst maar eens mee.
Totdat je een samenhangend beeld voor ogen krijgt, een keten van oorzaken en gevolgen. Met je doel als uiteindelijk gevolg. Dat beeld noem je je theoretisch kader.

Wat je daarna nog niet weet - maar wel nodig hebt om je doel te bereiken - wordt jouw (onderzoeks)-vraag. Je gaat op zoek naar antwoorden op de vraag: nieuwe kennis over middelen en hun werking om tot je doel te komen.

Iets weten betekent dat je er voor een hypothese getoetst hebt. Dus moet je eerst een hypothese hebben.
De antwoorden en oplossingen die je bedenkt beginnen als zo'n hypothese.

Hoe je er aan komt doet er strikt genomen niet toe, maar kansrijke hypotheses vind je ze door slimme combinaties van wat je al weet.
Ook kun je allerhande suggesties gaan verzamelen. Alle antwoorden zijn mogelijk; je zoekt ze met open vragen. Dit noemt men kwalitatief onderzoek. Ook wel inductie.
Als je dat een tijdje doet krijg je uiteenlopende antwoorden op je vragen of doe je waarnemingen die aan één of andere regel lijken te voldoen. Met zo'n regel heb je een hypothese ontdekt!

Dan ben je al halverwege, dus een goed begin.
Maar je hypothese is nog niet getoetst. Dat doe je door er voorspellingen mee te doen voor nieuwe waarnemingen. 
Je voorspellingen zijn vooraf bekende uitkomsten. Je vindt ze met gesloten vragen, met voorafvastgestelde antwoordmogelijkheden: multiple choice of getallen. Je kunt ze meten of turven. Daarom wordt dit ook wel kwantitatief onderzoek genoemd. Ook wel deductie.

Als je voorspellingen vaak genoeg uitkomen kun je je hypothese voor waar aanhouden. Zo niet dan is die gefalsificeerd - de hoogst mogelijke wetenschappelijke status...

Je sluit tot slot de kring door de voor-waar-aangenomen hypothesen te beoordelen en rangschikken op geschiktheid als oplossing voor je oorspronkelijke probleem. Met oplossingen die geschikt zijn is je doel bereikt - je onderzoek afgerond.

werkelijke waarde

Als ik 1&a eens uitreken verdien ik deze dagen, eind juni / begin juli, even net boven modaal.
Daar moet ik keihard voor werken. Wasmachines naar zolder brengen enzo. Ongezond gewoon.
Geen klachten hoor, ik kan het hebben.
Maar het doet mij mij wel afvragen waar de werkelijke waarde van al die modale mensen achter hun schermpjes en hun knopjes in hun autootjes in de file dan wel op gebaseerd is.

Waarde is natuurlijk grotendeels subjectief en de meeste mensen gaan voor feel good. Dus geven ze hun goeie geld uit voor make belief en schijnzekerheid. Maar echte zekerheid heb je pas als ~die wasmachine op zolder staat~, niet van een handtekening op een papiertje. Toch? Want zo'n handtekening is niets meer dan een belofte - hooguit één waar men aan gehouden kan worden.

Dat denk ik dan maar.
Want wat anders dan make belief en schijnzekerheid bieden anders al die coaches, adviseurs, consultants, verkopers, marketeers, managers, accountants, juristen, reklamemakers met hun leutige filmpjes?
De "bullshitbanen" van de "de kletsende klasse".
Ook de eerzame onderwijzer levert schijnzekerheid: uiteindelijk een papiertje waar zijn subjectieve oordeel op staat. De kandidaat en de maatschappij moeten dan maar geloven dat hij de leerstof beheerst. Make belief dus.

De werkelijke waarde die ons mooie leventje in stand houdt wordt daar niet mee betaald.
Die wordt betaald door de bloemen en de bijtjes, de vogeltjes en de vissen.

Wat zei Pipo ook al weer voor het slapen gaan?
Dag vogels, dag bloemen, dag kinderen ...
Welterusten.

auto op zonnecellen

"Het Nederlandse bedrijf Lightyear heeft op dinsdagmorgen (25 juni 2019) bij zonsopkomst zijn eerste prototype van een elektrische auto gelanceerd die ontworpen is als zonneauto, dus met zonnecellen."




https://www.nu.nl/auto/5950944/nederlands-bedrijf-lightyear-lanceert-eerste-zonneauto.html

Yeah wow!
Of?

Een sommetje, dat kun je wel aan toch?

"Het gemiddelde formaat van een zonnepaneel is 1 meter bij 1,65 meter en het standaard vermogen is 250 Wp. Per jaar levert een zonnepaneel dus [sic] gemiddeld 225 kWh zonnestroom op."

Gemiddeld 225kWh/j, dat is een omslachtige manier om 25,6W te zeggen.

Een auto heeft iets van 10kWh/15 nodig om een km af te leggen. Dat is een omslachtige manier om  650 Wh/km te zeggen.
Daarvoor moet zo'n zonnepaneel 26 uur laden.
Ok,
stroom is 2 × zo efficiënt en je kunt wel 3 panelen op zo'n auto kwijt. Dan wordt t een dikke 4 uur laden. Voor 1 km.

Handleiding Greald

Stop mij in n hok met een puzzel en ik kom eruit met een oplossing. 

'Goed gejat is beter dan zelf bedacht' gaat voor mij niet op. 

Ik ben ontwerper, geen imitator.

Maar laat mij niet leuren en sleuren. Of achter mensen aanjagen. 

Mensen verdraag ik sowieso niet te lang.

Zoals het altijd gedaan werd kan nu niet meer

Problemen van nu worden vaak als bewuste keuzes van vroeger geframed. Maar ze zijn uitvloeisels van gedrag sinds mensenheugenis. Dat nu tegen ons werkt.

Altijd heeft men vuur gebruikt tegen de kou. Nu blijken de bijwerkingen van CO².
Altijd heeft men vraat bestreden en ongedierte vergiftigd. Nu blijkt dat desastreus.
Altijd heeft men afval laten slingeren. De wegwerpmaatschappij was er altijd. Nu komen we om in de troep.

Ik denk dat we in alternatieve oplossingen moeten leren denken in plaats van -altijd maar dat ineffectieve- schuldigen aanwijzen.
Ook dat dus

de cirkel van technologie

De "oeractiviteit van het leven is problemen oplossen"
Immers je moet een doel hebben om een probleem te kunnen hebben. Dode dingen hebben geen doelen. En iets kan pas een oplossing zijn als er een probleem voor is.

Het blijkt dat nieuwe oplossingen nieuwe problemen met zich mee brengen. Die vragen op hun beurt weer om oplossingen zodat de cirkel van het leven nooit ophoudt.
Levensvormen passen zich aan aan hun omstandigheden. Evolutie noemen we dat.

Mensen, een vorm van leven, lossen hun problemen vaak op met technologie.
Nieuwe technologie, zijnde nieuwe oplossingen, roept dus weer nieuwe problemen op, die weer opgelost moeten worden. Vandaar de cirkel van technologie.
Vooruitgang noemen we dat.

Egypte

Als je naar de kaart kijkt zie je dat het ontstaan van de beschaving in Egypte een accident waiting to happen was.

De Nijl stroomt van de regenwouden van Afrika door de Sahara en vormt zo een lange oase. De wilde mensen die zich er ooit vestigden vonden er een welige vegetatie vol wild, en vis in de rivier. Het leven was goed.

Waar mensen het goed hebben breiden zij zich uit tot het punt dat ze het nog net kunnen redden.
De seizoensregens in oost Afrika voeden de Nijl extra bij. Dan stroomt hij over en wordt de strook land tussen rivier en woestijn wel erg smal voor de jager-verzamelaar. Dat stelt een limiet aan hun aantallen voor het goede leven.

De overstromingen zetten echter ook vruchtbaar slib af. Wie daar zaadjes in plant en weer oogst, heeft een voorraad voor de volgende natte periode.
En het leven is weer goed...

Maar dat land moet je wel bewerken, dus raakten de mensen gebonden aan de grond.
En je moet je voorraden bewaken tegen de hongerige jager-verzamelaars uit de buurt. Bewaken doe je niet alleen, dus gingen de mensen bij elkaar wonen, in versterkte dorpen, stadjes en steden.

Het leven was weer goed en waar mensen het goed hebben breiden zij zich uit tot het punt dat ze het nog net kunnen redden.
Akkertjes gaan elkaar verdringen. Buren krijgen ruzie. Dus maakten de mensen regels over het eigendom er van. En notarissen om dat vast te leggen toen dat ingewikkeld werd. En rechters om daarover te beslissen.

Succesvolle boeren produceren meer dan ze zelf op kunnen maken. De overschotten gingen ze verhandelen. Niet-succesvolle boeren konden iets anders gaan doen. Je kreeg andere beroepen. Schippers en handelaars bijvoorbeeld.

En soldaten, nodig voor de bescherming. Veel soldaten want ze wilden nog wel eens sneuvelen.
Maar soldaten moeten eten. En soldaten hebben wapens. Dus als ze niet te eten krijgen komen ze t halen. Dan kun je ze maar beter betalen.
Iedereen zijn deel.
Maar hoe bepaal je ieders deel? Daar zitten we na 5000 jaar nog aan vast. Het was de uitvinding van de belastingen...

Belastingen innen vereist een hele organisatie. Registratie, belastingaanslagen, registratie van ontvangsten, de afdracht. Er komt al heel gauw flink wat bureaucratie bij kijken.

In luttele generaties van de wildernis tot bureaucratie. Onvermijdelijk allemaal naar het schijnt. Eén plus één is twee.

Vaar je de Nijl af dan zie je overal de mensen nog leven zoals het 5000j had kunnen zijn, in kleihutjes, op ezeltjes. En het land bewerken met een hak.
Maar het leven is best goed; schrijnende armoede zie je nergens.

falsificatie wordt honderd jaar!

Popper's words:

"These considerations led me in the winter of 1919–20 to conclusions which I may now reformulate as follows.

1.

It is easy to obtain confirmations, or verifications, for nearly every theory—if we look for confirmations.

2.

Confirmations should count only if they are the result of risky predictions; that is to say, if, unenlightened by the theory in question, we should have expected an event which was incompatible with the theory—an event which would have refuted the theory.

3.

Every “good” scientific theory is a prohibition: It forbids certain things to happen. The more a theory forbids, the better it is.

4.

A theory which is not refutable by any conceivable event is nonscientific. Irrefutability is not a virtue of a theory (as people often think) but a vice.

5.

Every genuine test of a theory is an attempt to falsify it, or to refute it. Testability is falsifiability; but there are degrees of testability: Some theories are more testable, more exposed to refutation, than others; they take, as it were, greater risks.

6.

Confirming evidence should not count except when it is the result of a genuine test of the theory; and this means that it can be presented as a serious but unsuccessful attempt to falsify the theory. (I now speak in such cases of “corroborating evidence.”)

7.

Some genuinely testable theories, when found to be false, are still upheld by their admirers—for example by introducing ad hoc some auxiliary assumption, or by reinterpreting the theory ad hoc in such a way that it escapes refutation. Such a procedure is always possible, but it rescues the theory from refutation only at the price of destroying, or at least lowering, its scientific status. (I later described such a rescuing operation as a “conventionalist twist” or a “conventionalist stratagem.”)

One can sum up all this by saying that the criterion of the scientific status of a theory is its falsifiability, or refutability, or testability."

Found in: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780124080737000057
via https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/falsification
Also: https://staff.washington.edu/lynnhank/Popper-1.pdf
an excerpt from Karl Popper, Conjectures and Refutations, London: Routledge and Keagan Paul,1963, pp. 33-39

ikigai

falsificatieindex

De status van wetenschappelijk werk wordt afgemeten aan zaken als peer review, citation index, publicatie in A-tijdschriften en wat dies meer zij.

Als je erover nadenkt zijn dat echter beoordelingscriteria van sociale status, amper van wetenschappelijke status.
Populariteitscriteria.

Wat zou dan een wetenschappelijk criterium zijn?
Het wetenschappelijk criterium bij uitstek is

falsificatie! 

Daar zou wetenschappelijk werk aan afgemeten moeten worden. Practice what you preach.

Honderd jaar na de introductie zou je wel eens kunnen denken aan het aanleggen van een "falsification index". Naarmate een resultaat van wetenschappelijk werk vaker getest is -en de toetsen blijft weerstaan- scoort het hoger.

bomen planten

Gedurende een jaar of 50 legt 1 boom -bijvoorbeeld een eik- grofweg 1 ton CO₂ per jaar vast. Bovengronds.

Het komt overeen met de uitstoot van ongeveer 463 L benzine per jaar.

Westerlingen gebruiken permanent gemiddeld iets meer dan 5 KW = 43800 KWu/j, qua CO₂ uitstoot vergelijkbaar met 4380 L benzine.

Om dat te compenseren moeten we voor iedereen, van zuigeling tot grijsaard, meer dan 10 bomen aanplanten. Op een plaats waar nu niets groeit, want anders vervang je het ene groen door het andere.

De zo vastgelegde CO₂ mag nooit meer terug in de atmosfeer komen dus het hout van die bomen moet dan voor altijd bewaard blijven ... of voor alle gekapte bomen een nieuwe herplant.

---

Geef een boom een oppervlakte van 7x7m, iets van 50m².

Per persoon moet je dan 500 m² aanplanten, een veldje van in het vierkant 22,5 m × 22,5 m.

Voor alle nu levende NLers 850000 HA; in het vierkant 92 km × 92 km.

Met 3,4 miljoen HA (droge) grond in Nederland is dat ongeveer 25% van het land.
Permanent.
En elke 80 jaar -de gemiddelde leeftijd- 25% erbij.

Entropie

Misschien wel de meest fundamentele grootheid, entropie:

de verhouding tussen

het aantal toestanden onder zekere voorwaarden
en
het totaal aantal toestanden 

dat een systeem aan kan nemen.

Want je hebt niet veel nodig meer dan het begrip systeem =

een verzameling elementen die met elkaar samenhangen.

Voorbeelden:

• spel kaarten:
  de verhouding tussen
  
  het aantal toestanden dat je een ace of spades trekt
  en
  het totaal aantal toestanden dat je een willekeurige kaart uit het spel trekt:
  = 1/52
• systeem van 64 bits:
  de verhouding tussen
  
  het aantal toestanden dat je er het getal 17 mee kunt symboliseren
  en
  het totaal aantal getallen dat je er mee kunt symboliseren:
  = 1/18.446.744.073.709.551.616

---

Eisen stellen = alleen bepaalde voorwaarden toestaan = een systeem inperken.
Het verlaagt de verhouding tussen

het aantal toegestane toestanden

en

het aantal mogelijke toestanden

van zo'n systeem. En verlaagt daarmee de entropie ervan.

Voorbeelden verstoring van extreem lage entropie

• 1 vlek in een kleed
  
• 1 propje naast de prullenbak
• de eerste deuk in je splinternieuwe auto
  
  
• vrede verstoord door 1 agressieve handeling
• stilte door 1 geluid
• efficiëntie door 1 obstructie

net als (vlg Popper)

• alle bevestiging wordt door 1 falsificatie weerlegd
• geluk van allen tezaam wordt door leed van 1 verstoord

---

Requisite variety
...

De tweede hoofdwet
...

Popper

Wat ik van Popper begrijp (uit Aula 533, Bryan Magee, Popper, 1973)

p.31
Wij -stervelingen- kunnen nooit bewijzen dat wat-we-weten waar is. Hoe vaak ook bevestigd, het is altijd mogelijk dat er zich een tegenvoorbeeld voordoet: een falsificatie.

We zijn er dus toe beperkt iets -een opvatting, een hypothese, een theorie- voor waar aan te nemen tot het tegendeel bewezen is.

Want het tegendeel -een falsificatie, dat iets niet waar is- kunnen we wel bewijzen.
Gaan we daarom op zoek naar falsificatie maar vinden we bevestiging, kan dat onze opvatting versterken.
Echter, bevestiging zoeken is zinloos.
Herbevestiging in geval van falsificatie al helemaal.
We zijn dan genoodzaakt iets anders te vinden om voor waar aan te nemen. Vaak een kleine aanpassing maar soms een volledige omwenteling.

p.53
"Falsifieerbaarheid is de demarcatielijn tussen wetenschap en niet-wetenschap." (GH): Dat gaat op voor academische wetenschap zowel als voor de alledaagse.
p.92
Het gaat dus niet om 'zeker weten' maar om "essentieel gissende kennis".

---

p.38

1. Hoe men tot een theorie is gekomen houdt geen verband met de wetenschappelijke of logische status ervan.
2. Waarnemingen en experimenten geven geen aanleiding tot een theorie maar ... worden gebruikt om haar te toetsen.
3. (...)

Waarneming vooronderstelt 'een' theorie, en kan er dus niet aan 'de' theorie voorafgaan.
p.40

Een wetenschappelijke hypothese / theorie kan slechts verzonnen worden.

p.70
Poppers methode voor wetenschap gaat als volgt:

1. probleem (vaak falsificatie van gangbare theorie)
2. proefoplossing, een verzinsel dus, als
3. toetsbare = falsifieerbare hypothesen
4. toetsing = pogingen tot falsificatie
5. voorlopige voorkeur voor theorie die nog niet gefalsifieerd is
6. (weer terug naar 1)

Maar een verzinsel voor zo'n theorie volgt wel op waarnemingen, dus moet er een kiem van kennis aangeboren zijn. En inderdaad ...

p.71
Niet alleen bij mensen maar bij alle voorouders ... tot aan de oercel. De oercel waarin voor het eerst het "oerprobleem van het leven" werd opgelost: de overleving. De "oeractiviteit van het leven is problemen oplossen".

(GH): Popper heeft dus Darwin nodig voor zijn kentheorie.
p.87
en dat we "staan op de schouders van ontelbare generaties" in de "gehele geschiedenis" voor ons. Onlosmakelijk.

---

p.93
Samenleven is - als voortzetting van leven - een proces van problemen oplossen.
p.94
Alle beleidsmaatregelen zijn hypothetisch van aard. Ze kunnen dus falen =gefalsifieerd worden= in het licht van de praktische ervaring.

Een samenleving of een organisatie met vrije =democratische= instellingen onderkent onbedoelde afwijkingen sneller om te corrigeren. Collectieve intelligentie dus. En teruggekoppeld volgens Poppers 'wetenschappelijke' methode.
Sneller en doeltreffender dan in samenlevingen waar kritiek op beleid opgevat wordt als aanval op de leiding.

Bij een samenleving of een organisatie met vrije =democratische= instellingen spelen wel paradoxen:
p.100

• een geweldloze samenleving kan zich niet verdedigen tegen geweld;
• een verdraagzame samenleving die onverdraagzaamheid toelaat gaat ten onder met haar verdraagzaamheid en al;
• volledige vrijheid voor iedereen, en vooral economische vrijheid =ongebreideld kapitalisme, gaat uiteindelijk ten koste van de vrijheid van die zich niet verweren. Van gelijkheid. Andersom fnuikt gelijkheid de vrijheid van de enkeling;
• de paradox van de soevereiniteit ... macht corrumpeert. Verdeel de macht.

p.103

De prijs van vrijheid / verdraagzaamheid / geweldloosheid / soevereiniteit is eeuwige waakzaamheid.

p.107

met als leidraad: "minimaliseer lijden dat te vermijden is".
Immers leed staat tot 'geluk' als falsificatie staat tot bevestiging:

• alle bevestiging wordt door 1 falsificatie weerlegd
• 'geluk' van allen wordt door het leed van 1 te niet gedaan

(GH): net als

• vrede door 1 oorlogshandeling
• stilte door 1 geluid
• efficiëntie door 1 obstructie
• etc.

waarbij sprake is van asymmetrie van unieke toestanden (falsificatie, geluk, vrede, stilte, efficiëntie) tegenover een quasi-oneindigheid van alternatieven.

p.113

Zowel utopische als reactionaire idealen streven een volmaakte samenleving na op een zeker tijdstip ... een dan tot stilstand gebrachte samenleving.

Om dat te bereiken -en te behouden- moeten zij andersdenkenden tot zwijgen brengen en daarvoor moeten zij totalitair zijn. Ondanks alle goede bedoelingen.

De kans dat revoluties tot heilstaten leiden is verwaarloosbaar tegenover de krachten en de kansen dat er wat anders uitkomt.
Mocht het toch lukken dan vervallen ze ogenblikkelijk weer omdat samenlevingen nooit statisch zijn.

Kortom utopieën, begin er maar niet aan.

---

Tenslotte:
Marx' historisch materialisme is nu niet meer zo actueel maar indertijd wel en was volgens Popper:

1. wetenschappelijk gezien op vele fronten gefalsifieerd,
2. logischerwijs onmogelijk. Het zou de "toekomstige historie" voorspellen. Maar geen rationeel systeem kan zichzelf voorspellen. Kon dat wel dan zou het al bekend zijn en niet meer van de toekomst.

CO2 toegevoegd sinds a.d 1800

Komt de CO₂-toename in de atmosfeer overeen met het verstoken van fossiele brandstoffen sinds het begin van de industriële revolutie? Dat wilde ik wel eens weten. Als dat zo is dan is dat een aanwijzing voor een 'man-made' broeikaseffect. (Al is een aanwijzing niet per se een bewijs.)

Kan ik met middelbareschoolkennis tot een antwoord komen? "Run the numbers", reken maar mee:

Ik begin met een schatting te maken van hoeveel lucht er in de dampkring is.

Dat kun jij ook. 

We weten dat de luchtdruk op zeeniveau rond de 1013 HPa (hectoNewton/m²) schommelt. Dat betekent dat op elke vierkante meter een kolom lucht drukt met een gewicht van 101300 Newton.

Op alle 510 miljoen×miljoen = 510×10¹² vierkante meter van de aardbol. Dat is het totale gewicht van de aardatmosfeer.

Het gewicht van een massa is die massa vermenigvuldigd met de valversnelling 9,8 m/s², dus de totale

luchtmassa×9,8 m/s² = 101300×510×10¹² N

dus

luchtmassa = 101300×510×10¹²N / 9,8 m/s²

= 5,264×10¹⁸ kg

Om van het gehalte van CO₂ naar de totale hoeveelheid CO₂ in de atmosfeer te komen moeten we niet de massa in kg hebben maar in kmol (kilomol).

Lucht bestaat, moleculair, voor 79% uit stikstof (N₂) 20% zuurstof (O₂) en nog een procent met allerlei andere gassen.

Uit de middelbareschool BiNaS tabellen kun je halen dat

28 kg N₂ gelijk staat aan 1 kmol N₂ 

32 kg O₂ gelijk staat aan 1 kmol O₂ en

44 kg CO₂ staat gelijk aan 1 kmol CO₂

Je kunt daarmee uitrekenen dat 

0,99 kmol lucht = 0,79×28 + 0,20×32 = 28,8 kg

en dus, als we die laatste procent voor lief nemen, dat

alle lucht in de atmosfeer = 5,264×10¹⁸ kg / 28,8 kg/kmol =

1,828×10¹⁷ kmol

---

Aan het begin van de Industriële Revolutie, rond het jaar 1800, was het CO₂-gehalte in de lucht 280 ppm (parts per million),

in het jaar 2016 was dat 400 ppm. 

Dat is dus een toename aan CO₂ van 120 ppm.

120 ppm = 120×10^-6

120 ppm van alle lucht in de atmosfeer is

120×10^-6 × 1,828×10¹⁷ kmol =
2,193×10¹³ kmol. Dat is de toename aan CO₂ in de atmosfeer

oftewel

2,193×10¹³ kmol × 44 kg/kmol =

een toename aan CO₂ van 9,651×10¹⁴ kg =

965 Gton CO₂

---

Is het plausibel dat menselijk gebruik van fossiele brandstoffen tot een CO₂ toename in de atmosfeer heeft geleid van 965 Gton?

965 Gton in 216 jaar is gemiddeld 4,468 Gton/j.

Als we dat eens grijpbaar maken: 

per hedendaagse wereldbewoner is dat 

4,468 / 7 = 0,638 ton per persoon per jaar = 

638 kg CO₂ pppj

Hoeveel benzine zou je daarvoor moeten verbranden?

Neem voor benzine octaan: C₈H₁₈

1 kmol octaan heeft massa 8×12 + 18 = 114 kg.

Dat verbrandt tot CO₂ als in:

C₈H₁₈ + 12 O₂ ➔ 9 H₂O + 8 CO₂

Dus

1 kmol octaan levert bij verbranding 8 kmol CO₂ op, oftewel

114 kg octaan levert bij verbranding 8×44 = 352 kg CO₂ op.

638 × 114/352 = 203,4 kg octaan equivalent pppj

= 0,557 kg per persoon per dag (pppd), 

en dat komt overeen met 0,8 L octaan pppd

want de soortelijke massa is ongeveer 0,7 kg/L.

Er waren weliswaar lang geen geen 7 miljard mensen alle afgelopen 216 jaar; het begon met 1/4 tot 1/3 ervan. Aan de andere kant wordt voor de 0,8 miljard hedendaagse westerlingen het (energetisch) equivalent van 0,8 L octaan iedere 100 minuten minuten verstookt, 15 x zoveel.

Het is een ruwe schatting, maar de uitkomsten liggen in de zelfde orde van grootte. Mij dunkt daarom 

dat het plausibel is dat er sinds 1800 evenveel CO₂ in de atmosfeer is bijgekomen als dat er door verbranding van fossiele koolwaterstoffen aan afgegeven is.

evolutietheorie falsificeren

Het idee is wijdverbreid dat de evolutietheorie van Darwin niet te bewijzen is.
Dat klopt.
Evenmin als enige andere theorie, trouwens. Laat staan andere sprookjes en volksverhalen over het ontstaan van het leven.
De hoogste wetenschappelijke status die een idee kan hebben is die van 'falsifieerbare theorie'.
Is de evolutietheorie dan een 'falsifieerbare theorie'?
Jazeker, kijk maar.

De stelling van Darwin komt -slordig gesteld- neer op:
"een levensvorm evolueert als (1) die zich kan voortplanten, (2) met mutaties en (3) die onderhevig is aan natuurlijke selectie."
Dat is een stelling in de vorm van

"als 'dit', dan 'dat'"

namelijk: 

"als (1) én (2) én (3), dan 'evolutie'.

Eerder heb ik uitgelegd hoe een stelling in die vorm te falsifieren is.

Je kunt de evolutietheorie dus in beeld brengen met het diagram:

	evolutie	geen evolutie
(1) én (2) én (3)
niet (1) of niet (2) of niet (3)

Nu moeten we daar waarnemingen in gaan plaatsen, afgemeten aan
wel of geen:

1. voortplanting, 
2. en mutaties, 
3. en natuurlijke selectie 

enerzijds, en anderzijds
wel of geen:

• evolutie

Kom maar op!

schuldgevoel en schaamte

Schuld en schaamte worden vaak op één hoop gegooid. Maar toch zie ik een onderscheid met vergaande gevolgen.

Eén van de mooiste voorbeelden van dat onderscheid zag ik in een aflevering van Penoza. Twee kwajongens gingen joy-rijden en reden een -naar later bleek- klasgenoot levenslang een rolstoel in. Ze reden door en kwamen er mee weg.

Eén van de dadertjes redeneerde dat er niets aan de hand was zolang er niemand achter kwam. De andere had wroeging en kon het slachtoffer moeilijk onder ogen komen.

De eerste (Koen) vertoonde -wat ik noem- schaamte, de andere (Boris) schuldgevoel.

(Schuldgevoel omdat schuld iets anders kan zijn; het betekent bijvoorbeeld ook: niet-nakomen-van-een-belofte, geld-dat-je-geleend-hebt of aansprakelijkheid voor schade die je aangericht hebt. Los van het gevoel dat je er bij kunt hebben.)

Een kwestie van definitie, dus arbitrair. Je mag ze voor mij ook schA en schU noemen.

Bij schaamte hoort schande: het gevoel fout te zitten tegenover de buitenwereld. De eer -de tegenpool van schaamte- is aangetast. Maar zolang de waarheid niet aan het licht komt is er niets aan de hand. Roofdiermentaliteit.
Bij schuldgevoel leg je als het ware verantwoording af aan je zelf. Dat kun je met je meedragen tot het graf.

Al naargelang welke van de twee de overhand krijgt in de cultuur vormen ze respectievelijk een schaamte- of een schuldcultuur.
De christelijke cultuur is duidelijk een schuldcultuur, gebouwd op het zondebesef. De duurzaamheidsbeweging drijft op schuldgevoel.

Oosterse culturen zijn vaak schaamteculturen. Binnen banken en bedrijven heerst vaak een schaamtecultuur. Sjoemelsoftware is op dezelfde manier fout als afremmen voor een flitspaal.

Beide gevoelens komen voor bij mensen. Bij de ene persoon heeft schaamte de overhand bij de ander schuldgevoel. Ze kunnen elkaar echter moeilijk begrijpen.

Scott Tucker, die miljoenen arme Amerikanen lichter maakte met woekerleningen kan oprecht niet begrijpen waarom hij veroordeeld is tot een miljardenboete en 16 jaar gevangenisstraf.

Dus ook waar binnen culturen de ene de overhand heeft is de andere niet verdwenen. Er stelt zich een soort evenwicht in.
Ik denk dat het één van de fundamentele scheidslijnen in de politiek is (naast die van vrijheid tegenover veiligheid).

zuidwaardse afwijking van zwaartekracht door zuidpoolijskap

De situatieschets
De 'normale' valversnelling g op aarde wordt lichtelijk aangevuld door de aantrekking en in de richting van de massa M van de ijskap op Antarctica.

Laten we die aantrekking  y noemen. Op te splitsen in een verticale component y_c en een horizontale -zuidwaards gerichte- component y_z.

De zuidwaarts gerichte component van de afwijking van de valversnelling y_z leid je af als volgt:

Water organiseert zijn oppervlak zodanig dat het 'waterpas' staat, loodrecht op de zwaartekrachtveldlijnen. En die zijn naar al dat ijs op Antarctica toe gericht.

Dus ligt  Antarctica met ijskap als het ware in een bult in het zeeoppervlak.

Voor iedere locatie op zee met breedtegraad β trekt het ijs op Antarctica water over een kleine afstand naar het zuiden Rdβ een beetje omhoog: dh. De zeespiegel loopt onwaarneembaar op met een helling van dh/Rdβ

Die helling dh/Rdβ = y_z/(g+y_c)

Onder aanname dat y_z/(g+y_c) ~ y_z/g 

dus dat y_c in het niet valt bij g
tellen we al die hellinkjes bij elkaar op. Dan weten we hoeveel het water in het zuiden 'hoger' staat dan op de noordpool.

We integreren y_z van de noordpool naar de zuidpool ...

... en krijgen we als uitkomst ... (ja: doorklikken)

Vanaf de noordpool tot aan zijn kusten trekt de ijskap naar zich toe zodat er een totaal hoogteverschil ontstaan is van 231 m!
Wat er van het noorden is weggetrokken is er in het zuiden bijgekomen.
Rondom 27° zuiderbreedte is het peil onveranderd.
Bij ons zorgt het voor een zeespiegeldaling van omstreeks 38 m.

schieten in plaats van vliegen

in het kader van futurisme kan ik voor vliegen als alternatief bedenken: met een katapult afschieten naar een ballistische baan en in zweefvlucht landen.

Wat is daar voor nodig?
Een beetje middelbareschool berekening geeft:

Wil je mensen afschieten en ze niet beschadigen kun je maximaal tot een versnelling van zeg 5g gaan. 'Eenparig'.
Dan heb je een startbaan nodig met een lengte L van 1/20e van het verlangde bereik.
Opmerkelijk.

Voor 100   km dus een startbaan van 5    km,
voor 1000 km dus een startbaan van 50  km,
voor 5000 km dus een startbaan van 250 km

Een hellingbaan onder een (elevatie)-hoek van 45° wordt bij 5km lengte al 3,5 km hoog; een hele uitdaging. Laat staan bij grotere lengtes.
Laten we die baan daarom voor het grootste deel vlak lopen en alleen aan het einde een boog omhoog geven. Dan krijgen we in die boog te maken met een centripetale versnelling die ook weer door het menselijk lichaam te verdragen moet zijn.

De noodzakelijke hoogte H van zo'n helling wordt bij een schootsafstand van
 100 km:  664 m
1000 km: 2100 m
5000 km: 4700 m.

Voor een intercontinentale verbinding tussen Europa en Amerika zouden we zo'n baan van 250 km met een opzwieper van 4700 m aan kunnen leggen in Schotland (what's in a name).